جراح prp

ارتباط با ما

دکتر علی مرجایی

تنظیم سایز فونت

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE)

 

ترقوه استخوانی در قدام کتف در دو طرف می‌باشد . این استخوان بازو را در هر طرف به تنه وصل می‌کند و از یک سو به استخوان جناغ در وسط قفسه سینه و از سوی دیگر به زائدههایی از استخوان کتف روی سر استخوان بازو متصل می‌شود . این استخوان در شانه هر دو طرف زیر پوست به دست خورده و رویت می‌شود و در شکل دهی نمای ظاهری بالاتنه و زیبایی آن نقش مؤثری دارد .

 

علت شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چیست ؟

این استخوان در قدام کتف  در دو طرف و در زیر پوست قرار دارد . ضربه مستقیم به کتف روی استخوان ترقوه مانند سقوط اشیای سنگین روی آن می‌تواند باعث شکستگی این استخوان گردد .علت شایع دیگر برای شکستگی استخوان ترقوه سقوط روی دست‌های باز می‌باشد .انتقال نیرو از دست و از طریق اندام فوقانی به مفصل شانه و کتف می‌تواند باعث تجمع نیرو در استخوان ترقوه و شکستگی آن گردد .سقوط مستقیم بر روی خود شانه از علل دیگر شکستگی استخوان ترقوه می‌باشد .

 

علائم بالینی شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چیست و این عارضه چگونه تشخیص داده می‌شود ؟

فرد به دنبال حادثه‌ با یکی از مکانیزم‌های توضیح داده شده در بالا با درد ناحیه کتف بخصوص در قدام مراجعه می‌کند .حرکات اندام فوقانی در آن طرف معمولاً به علت درد محدود می‌باشد . ازآنجائی که این استخوان در زیر پوست ناحیه کتف در قدام قرار دارد ، جابجایی قطعات شکسته در لمس به دست می‌خورد . ناحیه شکسته در لمس طبیعتاً حساس و دردناک است .انجام یک رادیوگرافی ساده و مشاهده شکستگی در آن تشخیص قطعی را مطرح می‌نماید .

 

درمان شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) :  

از سال‌های دور این شکستگی را به‌صورت تجربی با بی‌حرکت کردن موضع شکستگی درمان می‌کردند .یکی از این روش‌های بی‌حرکتی برای استخوان ترقوه ، بی‌حرکت کردن استخوان بازو به تنه می‌باشد . برای این موضوع با باندی دست را به گردن آویزان کرده و چند لایه باند کشی دور بازوی سمت مبتلا و تنه می‌پیچند . به این مجموعه اصطلاحاً بانداژ ولپو می‌گویند . کارخانجات سازنده لوازم پزشکی برای این منظور ساختار مشابهی تولید کرده اند  . محصول تولیدی SLING & SWATHEنامیده می‌شود و در داروخانه‌ها برای ابتیاع موجود می‌باشد .

روش دیگر برای بی‌حرکتی در شکستگی استخوان ترقوه بانداژ FIGURE OF EIGHTمی‌باشد . علت نام‌گذاری این نوع بانداژ مربوط به شکل آن است که شبیه عدد هشت انگلیسی است . در این روش از شانه هر طرف ، حلقه‌ای از باند عبور داده شده و در پشت این دو حلقه به هم متصل می‌شوند . در این نوع بی‌حرکتی شانه‌ها از هم باز شده و به عقب متمایل می‌باشند . فرض بر اینست که بی‌حرکتی مفصل شانه در این وضعیت حداکثر اصلاح را در قطعات شکسته در ترقوه فراهم می‌سازد . با همین توجیه به بیمارانی که از این نوع بانداژ استفاده می‌کنند توصیه می‌شود هنگام خواب بالشتکی را بین دو کتف قرار داده و به پشت بخوابند .با این کار نیز شانه ها به عقب متمایل می‌شوند . بانداژ FIGURE OF EIGHT اگر محکم بسته شود ممکن است باعث تورم در اندامهای فوقانی دو طرف گردد . در مواردی که این تورم زیاد باشد بانداژ را باز کرده و مجدداً آزادتر می‌بندند . برخی معتقدند در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) بسنده کردن به باند ساده یا روسری که دست را به گردن آویزان کند و بی‌حرکتی نسبی حاصل از آن برای کاهش درد و جوش خوردن استخوان ترقوه کافی می‌باشد .مدت زمان مورد نیاز برای بی‌حرکتی بین دو تا شش هفته است . در این مدت حرکات دست و مفصل شانه جهت پیشگیری از خشکی مفصل و تحلیل رفتن عضلات تشویق می‌شود .

 

عمل جراحی در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چه جایگاهی دارد ؟

امروزه نسبت به گذشته تمایل بیشتری برای جراحی در شکستگی استخوان ترقوه وجود دارد . در برخی شرایط به علت نتایج نامطلوب درمان غیر جراحی ، عمل جراحی قویا پیشنهاد می‌شود . در مواردی که جابه‌جایی دو قطعه شکسته زیاد باشد ، جوش خوردن شکستگی به علت فاصله بین این دو قطعه ممکن است با تأخیر زیاد همراه بوده یا به طور کامل مختل گردد . در این موارد پس از جوش خوردن ، برجستگی قطعات استخوانی زیر پوست باعث تحریک پوست شده و آزاردهندة خواهد بود .گاهی دو قطعه شکستگی استخوان ترقوه روی هم آمده و هم‌پوشانی پیدا می‌کنند . اگر این میزان زیاد باشد ، با تأخیر یا عدم جوش خوردن شکستگی روبه‌رو خواهیم بود و در صورت جوش خوردن کمربند شانه‌ای در سمت مبتلا کوتاه شده با ضعف با ناراحتی همراه خواهد بود .

از مواردی دیگری که عمل جراحی برای شکستگی استخوان ترقوه نیاز است ، شکستگی در انتهای خارجی این استخوان می‌باشد  . در این موارد اتصالات لیگامانی دو قطعه شکسته باعث جابجایی دو قطعه نسبت به هم و ایجاد فاصله بین این دو قطعه شده و شکستگی جوش نخواهد خورد  .

در مواردی ذیل نیز برای درمانی شکستگی ترقوه نیاز به عمل جراحی می‌باشد :

  *شکستگی از نوع باز باشد ( یعنی روی پوست ناحیه شکستگی زخم ایجاد شده باشد و شکستگی از طریق این زخم با فضای بیرون ارتباط پیدا کند .)

  *شکستگی با آسیب عروق و اعصاب همراه باشد .

  *شکستگی ترقوه همراه با شکستگی قسمتی از استخوان کتف باشد که به آن گردن استخوان گلنوئید می‌گویند . ازآنجاکه بازو از طریق این دو اتصال ( ترقوه و گردن استخوان گلنوئید ) به تنه به وصل می‌شود  ، شکستگی هر دو استخوان باعث جدا شدن کامل ارتباط استخوانی بازو به تنه شده و جابه‌جایی روزافزون قطعات منجر به عدم جوش خوردن شکستگی‌ها خواهد شد .

 

درمان جراحی شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چگونه است ؟

تحت بیهوشی عمومی قطعات شکسته استخوان ترقوه جفت شده و با پیچ و پلاک فیکس می‌گردد . حرکات اندام فوقانی بلافاصله پس از جراحی تشویق شده ولی انجام فعالیت‌های سنگین به بعد از جوش خوردن شکستگی موکول می‌شود . جوش خوردن کامل شکستگی به طور متوسط دو ماه به‌طول می‌انجامد . جای برش جراحی در قدام کتف در معرض دید بوده و پلاک استفاده شده در لمس به دست می‌خورد .به همین علت انداختن کیف روی شانه یا تکیه دادن اجسام روی کتف می‌تواند آزاردهنده باشد .لذا معمولاً پس از مدتی بیماران نسبت به خارج کردن پیچ و پلاک ابراز تمایل می‌کنند .

 

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در کودکان :

این شکستگی در کودکان بسیار شایع می‌باشد . در کودکان لایه ای که روی تنه استخوان قرار دارد و آنرا دورتادور می‌پوشاند و به آن پردة ضریع می‌گویند بسیار ضخیم است . حمایت این لایه باعث می‌شود که در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در کودکان جابجایی قطعات شکسته حداقل باشد . در بسیاری از مواقع استخوان ترقوه می‌شکند ولی این لایه پوشاننده سالم باقی می‌ماند . در نتیجه و ازآنجاکه این پرده نقش بسیار مؤثری در جوش خوردن قطعات شکستگی دارد ، جوش خوردگی سریع و کامل حاصل می‌شود . این شکستگی در کودکان تقریباً هیچ گاه نیاز به عمل جراحی ندارد .

 

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در نوزادان :

هنگام زایمان ، عبور نوزاد از کانال تنگ زایمانی ، گاهی با عوارض و حوادثی همراه می‌باشد . یکی از این عوارض شکستگی استخوان‌ها حین زایمان می‌باشد . شایع‌ترین استخوانی که حین زایمان دچار شکستگی می‌شود استخوان ترقوه است . این رویداد بیشتر در مواردی رخ می‌دهد که نوزاد درشت بوده و عبور او از کانال زایمان با سختی و دشواری همراه باشد . ندرتاً در این موارد نیاز می‌شود ماما یا پزشک معالج جهت تسهیل در امر زایمان و اجتناب از عوارض ناگوارتر خود اقدام به شکستن استخوان ترقوه نماید .

این شکستگی در نوزادان کاملاً بی‌خطر بوده و به هیچ نوع درمان خاصی نیاز ندارد . پس از دو هفته به طور کامل جوش می‌خورد که و بهبود پیدا می‌کند .گاهی پزشک معالج جهت ایجاد یک بی‌حرکتی نسبی آستین نوزاد را به قدام سینه روی پیراهن سنجاق می‌کند .در این شکستگی در روزهای اول پس از زایمان والدین یا پزشک مراقب مشاهده می‌کند که نوزاد از اندام سمت مبتلا استفاده نمی‌کند و لمس آن ناحیه و جابجا کردن اندام در سمت مبتلا با بی‌قراری و گریه نوزاد همراه است . گاهی یکی دو ماه و بدون هیچ سابقة قبلی والدین با نگرانی از لمس یک برجستگی در استخوان ترقوه مراجعه می‌کنند و بررسی رادیوگرافی نشان می‌دهد استخوان ترقوه دچار شکستگی شده بوده و حالا به‌طور کامل جوش خورده است و آنچه والدین متوجه آن شده اند در حقیقت محل جوش خوردن شکستگی می‌باشد .

یکی از عوارضی که به طور شایعی با شکستگی ترقوه در نوزادان اشتباه می‌شود و در تشخیص افتراقی با آن قرار می‌گیرد ، فلج ریشه‌های عصبی به علت کشیده شدن دست حین زایمان می‌باشد . در این موارد نیز نوزاد اندام سمت مبتلا را حرکت نمی‌دهد ولی در لمس استخوان ترقوه هیچ نامنظمی به دست نمی‌خورد و در رادیوگرافی شکستگی مشاهده نمی‌شود . این عارضه جدی بوده ، سیر آن طولانی می‌باشد و نیاز به پیگیری و گاهی اقدام درمان‌های فیزیوتراپی و حتی جراحی در ماه‌های بعد دارد .

 

 

دکتر علی مرجائی   31/2/1392