جراح prp

ارتباط با ما

دکتر علی مرجایی

تنظیم سایز فونت

     پارگی عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف در شانه (ROTATOR CUFF TEAR)

 

عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف از چهار عضله تشکیل شده‌اند که از خلف و قدام استخوان کتف در عقب منشأ گرفته و در جلو سر استخوان بازو را در بر می‌گیرند و به آن متصل می‌شوند . این عضلات دو وظیفه مهم بر عهده دارند ، از یک طرف سر استخوان بازو را در کاسه خود در مفصل شانه محکم نگه داشته و از طرف دیگر حرکات آن را در جهات مختلف سبب می‌شوند . این عضلات در مسیر خود از بین سر استخوان بازو و زائده ای از استخوان کتف که در بالای سر استخوان بازو قرار دارد عبور می کنند .

 

علت پارگی عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف در شانه (ROTATOR CUFF TEAR) چیست ؟

پارگی این عضلات دو علت شایع می‌تواند داشته باشد . پارگی آن می‌تواند به صورت ناگهانی و به دنبال یک آسیب شدید بر اثر سقوط روی دستان باز اتفاق ‌افتد یا این که به صورت تدریجی در اثر تکرار حرکاتی که این عضلات را تحت فشار قرار می‌دهد رخ نماید . با افزایش سن از توانایی و قدرت این عضلات کاسته شده و استحکام آن‌ها در برابر آسیب‌های وارده کاهش پیدا می‌کند . در بررسی‌های دقیق‌تر در محل اتصال این عضلات به استخوان سر بازو نواحی شناسایی شده که جریان خون خوبی ندارند و بر اثر فشارهای وارده مستعد آسیب و پارگی هستند . فعالیت‌هایی که مستلزم قرار گرفتن دست بالای سر می‌باشد باعث می‌شود که فاصله سر استخوان بازو با زائده استخوانی که در بالای آن قرار دارد کاهش پیدا کرده و این عضلات که بین آن دو قرار دارند تحت فشار قرار گرفته و در اثر تکرار این گونه فعالیت‌ها آسیب ببینند و دچار پارگی بشوند . این وضعیت هم در ورزش‌هایی مانند تنیس ، والیبال ، بسکتبال و ورزش‌های پرتابی دیده می‌شود  و هم در مشاغلی مانند کارهای مختلف ساختمانی که در همه آن‌ها دست مرتب بالای سر قرار می‌گیرد . در برخی به صورت ذاتی زائده استخوانی که در بالای سر استخوان بازو قرار دارد ، به سمت پایین برجسته است و فضای موجود برای عضلات چرخاننده بازو را کاهش می‌دهد . این افراد بیشتر مستعد ابتلا به این عارضه هستند .

 

علائم بالینی پارگی عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف در شانه (ROTATOR CUFF TEAR) چیست ؟

مشخصه این عارضه درد ناحیه شانه است . این درد ممکن است پیرامون مفصل شانه احساس شود یا به سمت پایین تا ناحیه بازو و حتی آرنج گسترش یابد . در مراحل ابتدایی ممکن است این درد در هنگام استراحت وجود نداشته باشد و فقط به هنگام حرکت مفصل شانه و آن هم در زوایای خاصی احساس گردد . با پیشرفت عارضه ، درد نیز افزایش پیدا کرده و در هنگام استراحت نیز فرد را رها نمی‌کند . در اثر درد و عدم استفادة مؤثر از عضو به تدریج توانایی عملکردی ماهیچه‌ها کاهش پیدا کرده و در نگاه به کتف از پشت مشاهده می‌شود که این عضلات لاغر شده و تحلیل رفته‌اند . عدم استفاده مؤثر از مفصل شانه به تدریج باعث پدیدآمدن عارضه خشکی و کاهش دامنه حرکات مفصل شانه می‌شود .

از مجموع چهار عضله ای که روتاتور کاف را تشکیل می‌دهند ، عضلةای به نام سوپرااسپیناتوس به علت موقعیت قرار گیری بیشتر و زودتر در معرض آسیب و پارگی می‌باشد . وظیفه این عضله در وضعیتی که اندام فوقانی کنار تنه قرار دارد شروع دور کردن آن از پهلو از تنه می‌باشد به همین خاطر در موارد پارگی در این عضله فرد نمی‌تواند بازو را از پهلو از تنه دور کند ولی اگر  کمک شود که بازو از پهلو بالا بیاید فرد به کمک ماهیچه‌های دیگر می‌تواند آن وضعیت را حفظ نماید .

 

تشخیص پارگی عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف در شانه (ROTATOR CUFF TEAR) :

پزشک معالج با شرح حال از شغل فرد و فعالیت‌های ورزشی او و معاینة بالینی تشخیص را مطرح می‌سازد . در رادیوگرافی ساده فقط سایة استخوان قابل رویت است و به همین خاطر پارگی عضلات در آن مشاهده نمی‌گردد . ولی مشاهده مواردی در رادیوگرافی ساده احتمال تشخیص را مطرح می‌سازد . در مواردی که زائده استخوانی روی سر استخوان بازو  به سمت پایین برجستگی دارد و فضا را برای این عضلات محدود می‌سازد می‌توان آن را در گرافی ساده مشاهده کرد . اصطکاک سر استخوان بازو با این زائده استخوانی در طول زمان باعث ایجاد خوردگی ، پیدایش کیست‌های کوچک و تغییر ضخامت استخوان هم در سر استخوان بازو و هم در سطح تحتانی زائده استخوانی می‌شود که می‌توان آن را در رادیوگرافی مشاهده کرد . در مواردی که پارگی این عضلات شدید بوده و توانایی آن در نگهداری سر استخوان بازو در کاسه خود در مفصل شانه از بین رفته باشد ، سر استخوان بازو به سمت بالا جابه‌جا شده و در زیر زائده استخوانی و مماس با آن قرار می‌گیرد و به‌تدریج تغییراتی به شکل آرتروز و ساییدگی در مفصل پدید می‌آید که مجموعه‌ی این تغییرات نیز در رادیوگرافی قابل مشاهده است .

تشخیص وضعیت پارگی عضلات ، شدت و گسترش آن و تغییرات دیگر بافت نرم در ام آر آی (MRI) به وضوح قابل رؤیت می‌باشد .

 

درمان پارگی عضلات چرخاننده بازو یا روتاتور کاف در شانه (ROTATOR CUFF TEAR) :

در بسیاری از موارد بخصوص در سنین بالا ممکن است پارگی وجود داشته باشد ولی بدون علامت باشد . وقتی این عارضه درد نداشته باشد و محدودیتی در فعالیت روزمره ایجاد نکند نیاز به درمان خاصی ندارد . در موارد علامت دار درمان در قدم اول غیرجراحی و نگهدارنده می‌باشد و در بیش از نیمی از موارد منجر به بهبود درد و کنترل علایم می‌گردد . در درمان غیر جراحی از اقدامات متعددی می‌توان بهره برد . در وهله اول باید مفصل شانه مبتلا استراحت داده و از مجموعه فعالیت‌هایی که مستلزم قرار گرفتن مکرر دست بالای سر می‌باشد پرهیز کرد . نتیجه گرفتن از اقدام درمانی غیرجراحی ممکن است نیازمند تغییر در عادات زندگی ، کنار گذاشتن نوعی فعالیت ورزشی یا حتی تغییر شغل باشد . داروهای ضد التهاب و غیرکورتونی به رفع درد و کاهش التهاب در موضع کمک می‌کنند . کمپرس گرم و سرد هر کدام به نوبه خود با اثر ضد التهابی و بالا بردن آستانة درد در کنترل علایم مؤثر هستند . با کاهش تدریجی درد شروع تدریجی و کنترل شده حرکات کششی به بازتوانی عضو مبتلا و پیشگیری و درمان خشکی مفصل کمک شایانی می‌کند . فیزیوتراپی نیز با بهره‌گیری از پارامترهای گوناگونی که در اختیار دارد به عنوان مکمل درمان همیشه مورد استفاده قرار می‌گیرد . تزریق موضعی کورتون با اثر ضدالتهابی بسیار مؤثری که دارد به رفع التهاب و کنترل علائم در موضع می‌تواند مؤثر باشد . استفاده از تزریق موضعی در این عارضه باید با احتیاط و تحت کنترل باشد . احتمال افزایش میزان پارگی در این عضلات به دنبال تزریق وجود دارد . نتیجه‌گیری از درمان غیرجراحی در این عارضه زمان بر و مستلزم استمرار و پیشگیری در درمان می‌باشد .

در صورت شدت درد و عدم تأثیر درمان‌های نگهدارنده و پس از شش تا هشت هفته فیزیوتراپی و پیگیری مستمر نیاز به عمل جراحی مطرح میشود . بسته به شرایط  موجود روش‌های گوناگونی برای درمان جراحی وجود دارد . در مواردی که پارگی وسیع و کهنه نباشد امکان ترمیم ساده پارگی وجود دارد . ولی در بسیاری از موارد به علت وسعت پارگی این امکان فراهم نمی‌باشد و پزشک معالج با در نظر گرفتن شرایط به روش جراحی دیگری را در پیش می‌گیرد . عمل جراحی به دو روش باز و آرتروسکپیک قابل انجام است . در مواردی که امکان ترمیم پارگی وجود ندارد ، جراح می‌تواند عضلاتی را که در ناحیه پارگی ریش ریش شده است به روش آرتروسکپیک بردارد و با این کار به رفع التهاب و کنترل درد کمک نماید . اگر شدت پارگی و ازمان آن منجر به تخریب مفصل شانه ، آرتروز و ساییدگی در آن شده باشد نسبت به تعویض مفصل شانه اقدام می‌گردد .

 

دکتر سید علی مرجایی 1392/5/8