جراح prp

ارتباط با ما

دکتر علی مرجایی

تنظیم سایز فونت

درد شانه به علت گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROM)

 

 گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) در شانه به چه معنا است ؟

بالای سر استخوان بازو در مفصل شانه زائده ای از استخوان کتف قرار دارد که به آن آکرومیون می‌گویند .فضای بین سر استخوان بازو و این زائده ، فضای زیر آکرومیون نامیده می‌شود .در این فضا تاندونهای عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) قرار گرفته‌اند . این‌ها در واقع چهار عضله هستند که از استخوان کتف منشأ گرفته و به سر استخوان بازو متصل می‌شوند . اگر به هر علت فضای بین سر استخوان بازو و زائدة آکرومیون کاهش پیدا کند ، عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) که از این فضا عبور می‌کنند تحت فشار قرار گرفته و اصطلاحاً  دچار گیرافتادگی یا (IMPINGEMENT SYNDROME) می‌شوند .

 

علت درد شانه به علت گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) چیست ؟

درد شانه علت‌های گوناگونی می‌تواند داشته باشد .  گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) شایع‌ترین علت درد شانه است .  به هر علت فضای بین سر استخوان بازو و زائدةآکرومیون کاهش پیدا کند این عارضه می‌تواند به وجود بیاید . حرکت اندام فوقانی به سمت بالا باعث چرخش استخوان بازو به نحوی می‌شود که برجستگی آن (با نام توبروزیته ی بزرگ )در زیر زائدة آکرومیون قرار می‌گیرد و در نتیجه فضای توضیح داده شده کاهش پیدا می‌کند . کاهش این فضا باعث گیر افتادن عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) و درد ناشی از آن می‌شود .

ساختار استخوان بندی در برخی به شکلی است که این فضا از ابتدا کاهش یافته بوده و فرد مستعد ابتلا به این عارضه می‌باشد . به عنوان نمونه در برخی زائدة آکرومیون به سمت این فضا برجسته می‌باشد . این وضعیت در رادیوگرافی ساده قابل رویت بوده و این افراد مستعد به این عارضه می‌باشند . بر دوش انداختن اجسام سنگین مانند کیف‌های سنگین یا ابزارهایی مانند بیل و کلنگ ، انتهای خارجی استخوان ترقوه و زائده ی آکرومیون را به سمت پایین فشرده و این فضا را کاهش می‌دهد . یکی از وظایف مهم عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) نگه‌داشتن سر استخوان بازو در کاسه خود در استخوان کتف می‌باشد . در مواردی که به علتی این عضلات دچار پارگی شده باشند و این پارگی قابل توجه باشد ، سر استخوان بازو به سمت بالا جابجا شده و فضای فوق‌الذکر را تنگ می‌کند .

کاهش فضای زیر آکرومیون باعث می‌شود عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) تحت فشار قرار گرفته و دردناک شوند . این درد به خصوص در زمانی که اندام بالا می‌رود و فضا کاهش پیدا می‌کند تشدید می‌شود . در صورت عدم درمان و با اضافه شدن التهاب در فضای فوق ، درد دائمی شده و در هنگام استراحت نیز فرد را رها نمی‌کند . در طول زمان به تدریج عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) تضعیف‌شده و در نهایت ممکن است دچار پارگی بشوند .

 

علائم بالینی درد شانه به علت گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) چیست و این عارضه چگونه تشخیص داده می‌شود ؟

شکایت شاخص در این عارضه درد است . این درد هنگام بالا بردن اندام بخصوص از پهلو و آن هم در زوایای خاص تشدید می‌شود ولی در هنگام استراحت نیز ممکن است وجود داشته باشد . این درد عمدتاً در ناحیه شانه احساس می‌شود ولی می‌تواند به ناحیه بازو نیز تیر کشیده و حتی تا آرنج امتداد  پیدا کند و گاهی فقط در ناحیه بازو احساس شود . پزشک معالج با شرح حالی که از وضعیت درد وجود دارد و معاینه‌ای که انجام می‌دهد به تشخیص نزدیک می‌شود . در این عارضه بالا بردن اندام از پهلو بخصوص در برابر مقاومت دردناک است . زیرا در این وضعیت برجستگی سر استخوان بازو به زیر زائده آکرومیون می‌رود و تنگی را در این فضا تشدید می‌نماید . وجود درد در این وضعیت نشان‌دهنده مشکلی در فضای زیر آکرومیون می‌باشد . التهاب بورس زیرآکرومیون و پارگی عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) دو عارضه دیگری هستند که این معاینه در آنها دردناک است . لمس و فشار روی عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) با انگشت در قدام زائدة آکرومیون در این عارضه دردناک است . این معاینه بخصوص زمانی دقیق‌تر است که بازو به عقب رفته و عضلات حساس شده از زیر آکرومیون خارج شده و به جلو بیایند . در این بیماری اگر آرنج سمت دردناک را با دست دیگر گرفته ، به داخل و به سمت شانة مقابل بکشید درد تشدید می‌شود . اگر درمان صورت نپذیرد و بهبودی حاصل نشود به تدریج حرکات شانه در جهات مختلف بخصوص به سمت بالا محدود می‌شود و در نهایت عضلات کتف در نگاه تحلیل رفته و لاغر می‌شوند .

با شرح حال و معاینات ذکر شده در بالا تا حدود زیادی به تشخیص نزدیک می‌شویم . گاهی پزشک معالج برای تأیید تشخیص خود اقدام به تزریق ماده بی‌حسی لیدوکائین   در فضای زیر آکرومیون می‌نماید . بهبود درد به دنبال تزریق نشان‌دهنده وجود مشکل در فضای فوق بوده و به تأیید تشخیص کمک می‌نماید .  جهت بررسی دقیق‌تر و جستجو برای علل زمینه‌ای مانند شکل زائده استخوانی آکرومیون یا جابجا شدن سر استخوان بازو به بالا می‌توان از رادیوگرافی ساده استفاده کرد . ام آر آی (MRI) این عارضه را به طور دقیق از علل دیگر مسبب درد شانه مانند پارگی عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) افتراق داده و تشخیص قطعی را مسجل می‌سازد .

 

درمان درد شانه به علت گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) چیست ؟

برای درمان این عارضه در قدم اول باید به شانه استراحت داد . علت‌های تشدید کننده باید از فعالیت‌های روزمره حذف گردند . از روی دوش انداختن کیف سنگین یا امثال آن  باید به شدت پرهیز کرد . فعالیت‌های ورزشی مانند شنا و تنیس و مشاغلی مانند نقاشی ساختمان و بنایی که در آن اندام مکرراً به بالای سر می‌رود باید متوقف گردد . داروهای ضد التهاب غیر کورتونی و گرم کردن موضع با رفع التهاب به بهبودی عارضه کمک می‌کنند . فیزیوتراپی با استفاده از پارامترهای ضدالتهاب و حرکات ورزشی در درمان مؤثر است .

همان‌طور که می‌دانیم کورتون اثر ضد التهاب بسیار مؤثری دارد . تزریق موضعی کورتون در فضای زیر آکرومیون می‌تواند در رفع عارضه و بهبود درد نقشی تعیین کننده داشته باشد . این تزریق با نظر پزشک معالج یک یا دو نوبت قابل تکرار است . تکرار بیش از حد آن با تضعیف بافت ماهیچه‌ای می‌تواند باعث پارگی عضلات شده و مشکل‌ساز گردد .در مواردی که علت درد پارگی عضلات چرخاننده بازو (ROTATOR CUFF) می‌باشد ، تزریق کورتون می‌تواند باعث تشدید پارگی و بدتر شدن مشکل گردد . در التهاب بورس زیر آکرومیون نیز تزریق کورتون نقش درمانی تعیین کننده‌ای دارد . شب اول پس از تزریق ، ممکن است درد تشدید شود که جای هیچ گونه نگرانی نداشته و با کمپرس سرد و داروی مسکن کنترل می‌شود .

در اکثر موارد درد شانه به علت گیرافتادگی (IMPINGEMENT SYNDROME) با حذف علت‌های زمینه ای و درمان های نگهدارنده ذکر شده در بالا بهبود می‌یابد . در صورت عدم پاسخ به درمان و شدت درد ، عمل جراحی توصیه می‌شود . عمل جراحی به دو روش باز و آرتروسکپیک قابل انجام است . طی عمل جراحی تنگی فضای زیر آکرومیون با تراشیدن سطح زیرین و قدامی آکرومیون و انتهای خارجی استخوان ترقوه رفع می‌شود .

 

دکتر سید علی مرجایی 1392/5/7