جراح prp

ارتباط با ما

دکتر علی مرجایی

تنظیم سایز فونت

بی حسی انگشتان به علت گیر افتادن عصب اولنا در آرنج(ULNAR NERVE ENTRAPMENT IN ELBOW)

 

گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب النا,بیحسی دست,مرجایی,مرجائیعصباولنا یکی از سه عصب اصلی دست است . این سه عصب که به نام‌های مدیان ، رادیال و اولنا شناخته می‌شوند هر یک وظیفه تأمین حس و حرکت در قسمتی از دست را برعهده دارند . این اعصاب از شبکة عصبی بازویی در قاعده گردن منشأ می‌گیرند و سپس طول اندام فوقانی را تا انتها طی کرده و در مسیر به ماهیچه‌ها و عناصر دیگر غصب دهی می‌کنند . عصب اولنا در ناحیه آرنج ،در سمت داخل از پشت زائده استخوانی برجسته‌ای که در آن ناحیه قرار دارد عبور می‌کند . این زائده استخوانی اپیکندیل داخلی نامیده می‌شود . این عصب در این ناحیه در داخل ناودانی با دیواره‌های استخوانی قرار دارد . به هر علت این عصب در داخل این ناودان تحت فشار قرار گیرد ، آزرده شده و علائمی پدیدار می‌شود که مشخصة این عارضه می‌باشد .

تنگی در این کانال می‌تواند علت‌های گوناگونی داشته باشد . این علت‌ها می‌تواند ساختاری و آناتومیک باشند . به‌عنوان مثال ممکن است زوائد استخوانی به علت تغییرات  ناشی از ساییدگی و آرتروز یا کج جوش خوردگی شکستگی‌های ناحیه آرنج کانال عصب را تنگ کرده و عصب را در داخل کانال تحت فشار قرار دهد . در برخی به صورت ذاتی یا به علت عوارض ناشی از کج جوش خوردن استخوان یا آسیب غضروف رشد در دوران کودکی آرنج به سمت خارج انحراف پیدا می‌کند . در این موارد نیز عصب در کانال خود در آرنج تحت کشش قرار گرفته و می‌تواند علامت دار شود . علت‌های دیگر می‌توانند عادتی یا شغلی باشند . اگر آرنج برای مدت طولانی به طور کامل خم بماند یا در برخی به طور مرتب خم و راست شود عصب اولنا تحریک شده و آزرده می‌شود .

                                                                                                                           گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب النا

 

علایم بالینی در بی حسی انگشتان به علت گیر افتادن عصب اولنا در آرنج (ULNAR NERVE ENTRAPMENT IN ELBOW) چیست ؟

گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب النانخستین شکایتی که در این عارضه ظاهر می‌شود ، احساس حالت خواب رفتگی ، گز گز ، مورمور یا به عبارتی سوزن سوزن شدن در انگشت کوچک ، حلقه و کناره داخلی دست می‌باشد . در انگشت حلقه یا همان انگشت چهارم احساس بی‌حسی معمولاً در آن نیمه‌ای از انگشت احساس می‌شود که در مجاورت انگشت کوچک قرار دارد و احساس در سمت مقابل طبیعی است . این حالت در ابتدا به‌صورت گاه‌گاهی و گذرا اتفاق می‌افتد ولی به تدریج و با پیشرفت عارضه ، علائم افزایش پیدا کرده و به صورت دائمی احساس می‌شود . در هنگام خواب در بسیاری از اوقات به صورت ناخودآگاه آرنج در حالت خم شده باقی‌مانده یا زیر تنه تحت فشار قرار می‌گیرد . به همین علت در این عارضه به‌صورت شایعی نیمه‌ شب فرد با شکایت از خواب رفتن در انگشتان از خواب بیدار می‌شود . تکیه دادن آرنج از داخل روی میز یا دستة صندلی برای مدت طولانی نیز عصب را تحت فشار قرار داده و باعث پیدایش علائم می‌شود . در صورت عدم درمان به تدریج قدرت دست و توانایی آن در نگهداری اشیا کاهش پیدا کرده و گاهی به صورت ناخودآگاه اشیا از دست رها شده و به زمین می‌افتند . انجام کارهای ظریف با دست مانند عبور دادن نخ از سوراخ سوزن یا باز و بسته کردن دکمة پیراهن دچار مشکل شده و قدرت نگهداری اشیا با دو انگشت شصت و سبابه به علت ضعف در ماهیچه‌های مسئول این کار کاهش قابل توجهی پیدا می‌کند .

 

بی حسی انگشتان به علت گیر افتادن عصب اولنا در آرنج (ULNAR NERVE ENTRAPMENT IN ELBOW) چگونه تشخیص داده می‌شود ؟

گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب الناهر یک از اعصابی که وظیفه عصبدهی به دست را برعهده دارند ، حس قسمت‌های مشخصی از دست را تأمین کرده و حرکات مشخصی را در انگشتان و دست هدایت می‌کنند . پزشک معالج با آگاهی و اشراف کامل به نحوه توزیع اعصاب در دست می‌تواند با یک معاینه دقیق اختلال در عملکرد عصب اولنا را تشخیص بدهد . همان‌طورکه اشاره شد حس انگشت کوچک و نیمه‌ای از انگشت چهارم که در مجاورت انگشت کوچک قرار دارد و همین‌طور کناره داخلی دست و آن قسمت از سطح پشتی دست که در مجاورت کنارة داخلی قرار دارد توسط این عصب تغذیه می‌شود . لذا اختلال در عملکرد آن با کاهش حس و احساس گزگز و مورمور در نواحی ذکر شده در بالا همراه خواهد بود . تعدادی از عضلات قرار گرفته در بین استخوان‌های کف دست نیز از عصب اولنا تغذیه می‌شوند برای همین در این عارضه اختلال در عملکرد عضلات فوق با ضعف در قدرت دست و انجام فعالیت‌های خاصی مانند نگهداشتن اشیا بین دو انگشت شست و سبابه همراه بوده و در مراحل پیشرفت بیماری و زمانی که اختلال در عملکرد عصب شدید باشد شکل دست در نگاه ، وضعیتی پیدا می‌کند که مشخصه این عارضه است . در این موارد عضلات بین استخوانی تحلیل رفته و لاغر می‌شوند . این پدیده در نگاه به دست از پشت بخصوص در فاصله بین استخوان‌های کف دستی شصت و سبابه به صورت لاغر شدن و فرورفتگی رویت می‌شود . علاوه بر این انگشتان دست بخصوص انگشتان چهارم و پنجم در وضعیت خم شده باقی مانده و شکل "پنجول مانندی" به خود می‌گیرند و تلاش برای صاف کردن انگشتان ناموفق است .

ازآنجاکه منشأ این عارضه در ناحیه آرنج می‌باشد در معاینه این ناحیه نیز باید مورد توجه قرار گیرد . گاهی به صورت مادرزادی یا به دنبال شکستگی و کج جوش خوردگی یا تخریب غضروف رشد در دوران کودکی ، آرنج به سمت خارج انحراف دارد . در این  وضعیت عصب اولنا بیشتر تحت فشار بوده و با احتمال بیشتری به این عارضه مبتلا می‌شود . پزشک معالج در معاینه دیگری که برای تشخیص عارضه از آن بهره می‌برد از فرد می‌خواهد آرنج خود را برای مدتی خم نگه دارد . در مواردی که هنوز عارضه خفیف بوده و حالت خواب رفتن به‌صورت دایمی وجود ندارد ، با این حرکت در زمانی کمتر از شصت ثانیه در انگشتان چهارم و پنجم حالت سوزن سوزن شدن به‌وجود می‌آید . در این عارضه عصب اولنا در کانال خود در خلف زائده استخوانی اپیکندیل داخلی در آرنج تحت فشار بوده و حساس می‌باشد . پزشک معالج برای معاینه ضربات خفیفی به صورت "دق" در مسیر این عصب در آرنج وارد می‌کند . در موارد ابتلا به این عارضه با این معاینه حالت برق گرفتگی و تیر کشیدن تا انگشتان چهارم و پنجم دست احساس می‌شود . در برخی از موارد قرارگیری عصب اولنا در داخل کانال خود در آرنج پایدار نیست . در این موارد با خم و راست کردن آرنج ، عصب به راحتی از داخل کانال خارج شد و دوباره به داخل آن برمی‌گردد . این وضعیت عصب را در هنگام عبور از روی برجستگی استخوانی دچار فرسایش کرده و در معرض آسیب قرار می‌دهد . پزشک در معاینه می‌تواند لغزش این طناب عصبی به خارج و داخل کانال را زیر انگشتان دستش احساس نماید .

با مجموعه شرح حال ، مشاهدات و معاینات به عمل آمده ، وجود اختلال در عملکرد عصب اولنا و منشأ عارضه در ناحیه آرنج تأیید می‌شود . جهت قطعیت تشخیص ، اثبات محل دقیق ضایعة عصبی و تعیین شدت آن ، نوار عصب و عضله به کمک می‌آید . نوار عصبی-عضلانی این‌ عارضه را از بیماری‌های دیگری که ممکن است به نحوی به آن شبیه بود و با آن اشتباه شوند افتراق می‌دهد . از جمله این موارد عوارض مربوط به ستون مهره‌های گردنی مانند بیرون زدگی دیسک‌های گردنی می‌باشد که گاهی درد و ناراحتی ناشی از آن تا انگشتان دست امتداد پیدا کرده و باعث پیدایش حالت خواب رفتن در انگشتان می‌شود .اختلال عملکرد عصبی به علت ابتلا به بیماری قند از دیگر عوارضی است که باعث ایجاد بی‌حسی و خواب رفتن در انگشتان شده و می‌تواند در تشخیص افتراقی مطرح گردد . گرچه در یک معاینة بالینی دقیق و یک ظن بالینی صحیح هر یک از این بیماری‌ها را می‌توان به خوبی افتراق داد ولی در کنار آن استفاده از نوار عصبی-عضلانی نیز در این راستا به کمک می‌آید .این نوار با تعیین شدت عارضه ، درمانگر را در انتخاب مسیر و نوع درمان نیز یاری می‌دهد . گاهی علائم بالینی و شکایات بیمار از بیش از یک عارضه منشأ می‌گیرد  . به عنوان مثال در کنار بی حسی انگشتان به علت گیر افتادن عصب اولنا در آرنج عارضة دیگری نیز در ناحیه گردن وجود داشته‌باشد  . در این موارد معاینة بالینی به تنهایی ممکن است گمراه کننده باشد و بهره‌گیری از نوار عصبی-عضلانی کمک شایانی می‌کند .

گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب النابهترین روش فرا بالینی برای تشخیص و درمان این عارضه همان نوار عصبی-عضلانی است . استفاده از رادیوگرافی ساده و ام آر آی (MRI) نقش اساسی در انتخاب مسیر درمان ندارند ولی برای جستجو و ردیابی علت توجیه‌کننده عارضه می‌توانند کمک‌کننده باشند . در رادیوگرافی ساده می‌توان انحراف آرنج به خارج را که توجیه کننده فشار روی عصب اولنا می‌باشد مشاهده کرد . تغییرات ناشی از کج جوش خوردگی شکستگی‌های قبلی و زواید استخوانی ناشی از ساییدگی و آرتروز مفصل آرنج نیز در رادیوگرافی ساده قابل رویت است . در ام آر آی (MRI) نیز می‌توان توده‌های بافت نرمی مانند کیست گانگلیون (GANGLION CYST) یا توده چربی را که می‌توانند عصب اولنا در آرنج را تحت فشار قرار دهند تشخیص داد 

 

درمان بی حسی انگشتان به علت گیر افتادن عصب اولنا در آرنج (ULNAR NERVE ENTRAPMENT IN ELBOW) چیست ؟

در مواردی که عارضه خفیف باشد و مدت زمان زیادی از شروع عارضه سپری نشده باشد و نوار عصبی-عضلانی نیز خفیف بودن عارضه را تأیید نماید ، درمان با اقدامات نگهدارنده و غیر جراحی شروع می‌شود . عادات زندگی و شغلی باید به نحوی اصلاح شود که از خم ماندن آرنج برای مدت طولانی اجتناب گردد . به عنوان مثال اگر ارتفاع میز کار بلند باشد یا نشیمنگاه صندلی مورد استفاده کوتاه باشد ، آرنج هنگام کار پشت میز بیش از حد خم می‌ماند .یا در مثال دیگری تکیه دادن آرنج بیرون از شیشه هنگام رانندگی باعث خم ماندن آن برای مدت طولانی می‌شود . یکی از نکات مهم مربوط به هنگام خواب است . در هنگام خواب می‌توان حوله ای را چندلایه دو آرنج پیچید یا از آرنج بندهائی که مخصوصاً برای این منظور طراحی شده است استفاده کرد تا از خم شدن آرنج هنگام خواب جلوگیری گردد .

استفاده از داروهای ضدالتهاب غیر کورتونی و فیزیوتراپی نیز با نقش ضدالتهابی که دارند می‌توانند مفید باشند . برخی معتقدند حرکات کششی خاصی در این ناحیه با تسهیل حرکت عصب در کانال ممکن است به بهبودی عارضه کمک کنند . تزریق موضعی کورتون با توجه به نگرانی از آسیب مستقیم به عصب در درمان این عارضه هیچ نقشی ندارد .

گیرافتادن عصب اولنا, سندروم تونل کوبیتال, بی حسی انگشتان, عصب اولنا, گیرافتادگی عصب النارعایت موارد فوق و اقدامات درمانی ذکر شده در بالا در بسیاری از موارد در مدت چند هفته منجر به بهبودی و رفع عارضه می‌شوند . در مواردی که عارضه شدید باشد یا اقدامات درمانی ذکر شده منجر به بهبود نشده باشد و نوار عصبی-عضلانی نیز شدت عارضه را تأیید نماید ، از عمل جراحی برای درمان استفاده می‌شود . طی عمل جراحی عصب مبتلا از کانال تنگ خود در خلف زائده استخوانی اپیکندیل داخلی به جلوی آرنج منتقل شده و در زیر لایه چربی یا عضلانی قرار داده می‌شود . به این ترتیب دیگر عصب مورد بحث تحت فشار نخواهد بود .

در مواردی که مدت زمان زیادی از شروع عارضه سپری نشده و عصب مبتلا دچار تخریب غیرقابل برگشت نشده باشد ، بهبودی ممکن است بلافاصله پس از جراحی احساس ‌شود  . در موارد شدید و طول کشیده عارضه بهبود علایم ممکن است کامل نبوده و مستلزم گذشت زمان باشد . در این موارد انجام جلساتی فیزیوتراپی پس از جراحی می‌تواند کمک کننده باشد . 

 

دکتر سید علی مرجایی 1392/5/6